10
Xul

Así cambian os posto de traballo coa transformación dixital

A transformación dixital destrución ou creación de emprego?

Como en cada época de cambios, transformación e introdución de novas tecnoloxías no ámbito laboral, a dúbida acerca de se a tecnoloxía desbancará aos humanos volve unha e outra vez. Nesta ocasión non ía ser menos e o auxe da intelixencia artificial, o big data ou o desenvolvemento de novos robots reabren este eterno debate.

As máquinas e o desenvolvemento de novas tecnoloxías destruirá emprego? Aínda que a priori puidese parecer que esta evolución e a automatización de tarefas levaría á destrución de emprego, o certo é que non é estritamente así. De feito, noutras transformacións tecnolóxicas pasou o contrario, as máquinas pasaban a facer o traballo dos humanos, incrementando desta forma a produción e xerando novos postos de traballo que non existían.

Os datos actuais con todo non nos permiten asegurar nada ao respecto. Un estudo realizado en 2013 sobre o mercado de EEUU concluíu que o 47% dos empregos corrían o perigo de desaparecer por ser automatizados (Frey e Osborne, 2013). O ano pasado a  OECD analizou isto mesmo para o conxunto de países que a integran, detectando un 14% de postos de traballo en perigo de automatización, esta porcentaxe en España ascendía ata o 21% (OECD, 2019).

España non é un dos países que estivo á cabeza en transformación dixital, algunhas das razóns polas que este proceso non se realizou, ou se fixo de forma deficiente, no noso país son (Alós, 2019):

-Baixa oferta de coñecementos dixitais e escasa investimento das empresas en formación dixital

-Ausencia de estratexias, ou déficit das mesmas, en canto a dixitalización e escaso investimento na mesma.

-Escaso investimento en innovación e dificultade para acceder a financiamento.

Con todo, a visión optimista vén da man do Foro Económico Mundial que sinala que para o ano 2022 crearanse 50 millóns máis de empregos dos que se destruirán (World Economic Forum, 2018).

O que si cambiou é a cantidade de horas dedicadas á xornada laboral, que foi diminuíndo progresivamente, pasando dunhas 60 ou 70 horas semanais ás 40 horas actuais. Importantes actores do mercado laboral como o expresidente de Alibaba cren que a xornada laboral seguirá diminuíndo, Jack Ma opina que se reducirá ata as 12 horas mesmo (Gómez, 2019).

Como cambian os postos de traballo coa automatización e dixitalización

automatizaci

Parece que a dixitalización que se produce nas empresas está a levar a unha polarización no mercado laboral, é dicir, hai traballos nos que se necesita pouca cualificación que non se poden ou non compensa automatizar, ao mesmo tempo que hai traballos de moi alta  cualificación que ven aumentada a súa produtividade coa dixitalización. Son os traballos de  cualificación media os que tenden a ser automatizados ou dixitalizados e, por tanto, son os que están a desaparecer (European Comission, 2019).

Nesta mesma liña observouse que a transformación tecnolóxica incrementa a demanda de postos de traballo cualificados, especialmente nas áreas STEM e as TIC, do mesmo xeito que en postos pouco cualificados como os derivados da hostalería, o turismo, actividades de lecer, a sanidade ou servizos persoais (Alós, 2019).

Definíronse catro formas nas que a transformación dixital inflúe no emprego: 1) a incorporación de novas tecnoloxías suprime emprego; 2) a innovación tecnolóxica xera novos empregos; 3) prodúcese unha interrelación entre recursos humanos e tecnoloxía, de tal forma que se reconfiguran os postos de traballo; e 4) a transformación dixital impulsa a demanda agregada de consumo incrementando o emprego noutras actividades (Lladós, 2018).

Covid-19 e transformación dixital das empresas

O impacto do Covid-19 no traballo foi descomunal, cunha estimación do 6,7% de redución para o segundo trimestre de 2020, o que equivale a 195 millóns de traballadores a tempo completo (Organización Internacional do Traballo, 2020). Ademais, estímase que o 38% da poboación mundial activa traballa en sectores que enfrontan unha gran caída da produción derivada da pandemia (Organización Internacional do Traballo, 2020), como a hostalería, o turismo, o comercio por maior e por menor, actividades inmobiliarias, administrativas e comerciais.

Pero, ao noso modo de ver, o principal cambio que supuxo esta pandemia a nivel laboral non é o incremento de X postos de traballo (como os relacionados coa sanidade) ou o descenso doutros (como os de hostalería), derivados da propia pandemia. O principal cambio foi o empuxe que deu o covid-19 á transformación dixital das empresas españolas, impulsando un cambio que levaba anos en espera ou avanzando con bastante lentitude.

En 3 meses numerosas empresas víronse obrigadas a cambiar o seu modelo de negocio, a incorporar novas tecnoloxías aos seus postos de traballo, a transformar os seus servizos para ofrecelos en formato dixital e, por suposto, a implantar a modalidade de teletraballo entre todo o seu persoal.

Ademais destes factores derivados da pandemia hai outras tendencias que se deben ter en conta, como o progresivo envellecemento da poboación ou a crise climática. Estes factores tamén modificarán o emprego, xerando novas demandas e modificando outros postos de traballo nos servizos de coidado e atención, enerxías renovables ou economía circular, entre outros  Méda, 2017 en Alós, 2019).

Os empregos máis demandados na nova normalidade

As tendencias de emprego previas ao estalido da pandemia apuntaban a un incremento do emprego, aínda que con cambios drásticos en canto aos postos de traballo, xa que a implementación das novas tecnoloxías transformará gran parte dos empregos. O sector saúde, servizos TIC, lecer e cultura ou servizos profesionais son os que crearán máis emprego para 2025, mentres que banca e seguros, tarefas administrativas, manufactura ou agricultura son os que se verán reducidos (Alós, 2019).

empleos mas demandados nueva normalidad

Aínda que non dispoñemos de estudos que mostren que empregos están a demandarse máis en tempo real, si temos opinións de distintos expertos respecto diso e que fan referencia a un incremento nas profesións de enxeñería, especialistas en robótica,  ciberseguridad ou  blockchain, programación, expertos en márketing dixital, medicina preventiva e todas as profesións relacionadas co e-health, así como a investigación xenómica, de fármacos ou a biotecnoloxía. Do mesmo xeito que se observará un auxe de profesións relacionadas coa educación, a  ciberseguridad, a ética ou a psicoloxía (Álvarez, 2020).

Con todo, máis que profesionais formados nestes ámbitos, os expertos cren que é importante formar aos novos traballadores nas denominadas soft skills (Álvarez, 2020).

Habilidades máis buscadas nos traballadores do novo normal

habilidades blandas nueva normalidad

Xa antes da pandemia buscábase potenciar as habilidades brandas ou soft skills, pero tras o covid-19 aínda máis. As habilidades brandas son unha serie de habilidades non-cognitivas entre as que se atopan as relacionadas coas habilidades sociais (relacionarse con outras persoas), a relación cun mesmo e a compresión e xestión das propias emocións, toma de decisións e logro de obxectivos, xestión de situacións adversas ou o uso da creatividade para desenvolver solucións.

Os cambios tecnolóxicos derivados da dixitalización non acaban hoxe, senón que son unha constante, ademais, esta crise sanitaria demandou profesionais que saiban adaptarse ás novas situacións, flexibles, que saiban traballar en equipo ou que sexan resilientes. Estas son só algunhas das habilidades que destacarán nesta época post-pandemia, pero hai moitas máis:

-Creatividade (Alós, 2020; Serra, 2020)

-Pensamento crítico (Alós, 2020; Serra, 2020)

-Capacidade para resolver problemas complexos (Alós, 2020; Serra, 2020)

-Flexibilidade cognitiva (Alós, 2020; Riobóo, 2020)

-Traballo en equipo (Alós, 2020; Simulacro, 2020; Serra, 2020)

-Toma de decisións (Alós, 2020; Simulacro, 2020)

-Xestión de persoas (Alós, 2020)

-Entender e dar sentido ao mundo (Serra, 2020)

-Tolerancia á frustración (Riobóo, 2020)

-Co-creación (Simulacro, 2020)

Títulos vs. habilidades

Aínda que ata o de agora ter títulos que constaten a túa formación, o teu nivel de estudos, as áreas profesionais nas que podes desenvolverte, etc. foron a base sobre a que se sustentaban os procesos de selección, poida que esteamos asistindo a un cambio de paradigma.

Hai pouco saía a noticia de que o presidente de EEUU asinaba unha orde que obriga ao Goberno federal a substituír o desfasado sistema de contratacións baseado en títulos por outro baseado en habilidades, é dicir, queren deixar de centrarse nos títulos para valorar en maior medida as habilidades, a experiencia e as aptitudes dos candidatos aos postos de traballo no Goberno federal.

Se esta orde marca un antes e un despois no campo da selección de persoal, desde recursos humanos deberán ter en conta (aínda máis) as habilidades e experiencias, en detrimento de os títulos. Pero isto é algo que non só o persoal de RRHH debe ter en conta, desde arriba (os/as directivos/as) deben empezar a valorar máis estes aspectos e entender que ter un título non che fai experto nunha materia nin con capacidade ou aptitudes para certos postos de traballo, xa que podes ser moi bo entendendo e memorizando pero moi malo dirixindo equipos, e viceversa, de aí a importancia de incluír na avaliación as habilidades e non só os títulos.

A este novo paradigma e á transformación dixital que comentamos súmanselle dous termos ou conceptos que están moi de moda agora: reskilling e upskilling. O reskilling fai referencia á reciclaxe profesional e é de vital relevancia en épocas de transformación dixital, xa que, como vimos, moitos postos de traballo transformaranse debido á implementación da tecnoloxía.

O upskilling é a capacitación adicional, é dicir, esa formación que o traballador ou traballadora necesita noutras materias, distintas ás que xa ten, para desempeñar con maior efectividade o seu posto de traballo. O que se consegue deste xeito é ter a traballadores con perfís máis específicos e cunha maior capacidade para resolver problemas, ao ter unha visión máis ampla, así como unha maior flexibilidade ou adaptación ao cambio.

En definitiva, a educación non só debe adaptar os seus contidos ás novas profesións que van xurdindo, senón que tamén debe prestar atención a todas as habilidades que se deben potenciar, xa que son necesarias para exercer case calquera posto de traballo na actualidade. E ti, posúes algunha destas habilidades? 😉

 

Referencias bibliográficas:

Alós, R. (2019). El empleo en España en un horizonte 2025. Economía digital y políticas de empleo, 1. Recuperado de https://ddd.uab.cat/record/205105

Álvarez, P. (2020). Profesiones con empleo tras el Covid-19. Recuperado de https://cincodias.elpais.com/cincodias/2020/04/03/fortunas/1585936036_605235.html

Amago, F. (2020). Los valores en los nuevos puestos de trabajo ‘Post COVID-19’. Recuperado dehttps://www.eleconomista.es/firmas/noticias/10575327/05/20/Los-valores-en-los-nuevos-puestos-de-trabajo-Post-COVID19.html

European Comission (2019). Report of the HLEG on the Impact of the Digital Transformation on EU Labour Markets. Luxemburgo: Publications Office of the European Union. doi: 10.2759/586795

Frey, C. B. y Osborne, M. (2013). The Future of Employment. Recuperado de https://www.oxfordmartin.ox.ac.uk/downloads/academic/future-of-employment.pdf

Gómez, M. V. (2019). Entre el buen trabajo y el empleo basura en la era de los robots. Recuperado de https://elpais.com/economia/2019/11/14/actualidad/1573727513_890411.html

Lladós, J. (2018). La transformación del empleo en España derivada de la automatización y la inteligencia. Recuperado de https://ddd.uab.cat/record/19032

OECD (2019). OECD Employment Outlook 2019: The Future of Work. Paris: OECD Publishing. doi:10.1787/9ee00155-en.

Organización Internacional del Trabajo (2020). Observatorio de la OIT: El COVID-19 y el mundo del trabajo. Segunda edición. Estimaciones actualizadas y análisis. Recuperado de https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/—dgreports/—dcomm/documents/briefingnote/wcms_740981.pdf

Riobóo, M. L. (2020). La 4ª Revolución Industrial: los perfiles más demandados de 2020. Recuperado de http://www.rrhhdigital.com/secciones/tecnologia-e-innovacion/140066/La-4%C2%AA-Revolucion-Industrial-los-perfiles-mas-demandados-de-2020/

Serra, L. (2020). Las 10 habilidades que necesitarás para tu futuro profesional. Recuperado de https://empresas.blogthinkbig.com/habilidades-para-futuro-profesional/

World Economic Forum (2018). The Future of Jobs Report 2018. Recuperado de http://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_2018.pdf

Leave a Reply

Skip to content